خانه / معرفی حکیمان / محمد بن زکریای رازی

محمد بن زکریای رازی

بسم الله الرحمن الرحیم

 

محمد بن زکریای رازی

 

محمد بن زکریای رازی در اول شعبان سال ۲۵۱ قمری در شهر ری دیده به جهان گشود. برای فرا

گرفتن طب به بغداد سفر کرد و در آنجا مطالعات خود را در زمینه پزشکی آغاز کرد و به یکی از

طبیبان سرشناس تبدیل شد و از طرف منصور بن اسحاق که حاکم ری بود به شهر ری دعوت

شد و رازی نیز دعوت وی را پذیرفت و بعد از پایان حکمرانی منصوربن اسحاق به بغداد بازگشت.

وی  بنا بر گفته ابوریحان بیرونی در پنجم شعبان در سال ۳۱۳ قمری  در گذشت.

آثار رازی تا ۲۷۳ اثر احصاء گردیده است که صد جلد آن ، مربوط به پزشکی است. مهم ترین و

مفصل ترین اثر طبی رازی ، کتاب الحاوی است که در واقع یک دایره المعارف پزشکی محسوب

می شود . در این کتاب بیماریهای مختلف و چگونگی درمان آنها را یاد کرده است. رازی خود در

مورد کتاب الحاوی می گوید:

پانزده سال از عمر خود را شبانه روز در تألیف جامع کبیر ( حاوی) صرف کرده ام و بر اثر همین کار

، قوه ی بیناییم را ضعف دست داده و عضله ی دستم گرفتار سستی شده و از خواندن و نوشتن

محرومم ساخته است . با این حال از طب باز نمانده ام و پیوسته به یاری این و آن می خوانم و به

دست ایشان می نویسم.

این کتاب درسال ۱۲۷۹ میلادی با عنوان continens   به زبان لاتین ترجمه شده است. حاوی بیش

از ۵۰ سال از مهم ترین کتب درس پزشکی در فرانسه بوده، نه در مدارس معمولی بلکه

دردانشگاه سورین تدریس گردیده و تنها در سال ۱۵۴۲ پنج بار به زبان فرانسه تجدید چاپ شده

است.جلد نهم کتاب نهم حاوی در مورد شناخت داروهای مختلف اختصاص دارد که یکی از منابع

دارو شناسی در اروپا بوده و هست.

از تألیفات مهم دیگر وی می توان کتاب الجدری و الحصبه

( آبله و سرخک) و الطب الروحانی و

رساله ای در مورد طب کودکان و …. نگاشته است.

او نخستین کسی بود که واکنش مردمک چشم در برابر نور را تشخیص داد و همچنین استفاده از

روده ی حیوانی را به عنوان زخم بند در اعمال جراحی معرفی کرده است.

چیزی که در مورد رازی قابل تأمل است استفاده وسیع وی از داروهای گیاهی موجود در

سرزمین ایران است که در تألیفات خود نام فارسی آنها را وارد متون عربی کرده و بعد ها این نام

ها توسط سایر پزشکان عرب وارد فرهنگ پزشکی جهان اسلام شده است.

در اینجا خالی از لطف نیست که به یک نمونه از موارد تشخیص و درمان دقیق بیماری توسط

رازی اشاره کنیم:

جوانی بغدادی نزد رازی آمد و از استفراغ خونی نالید . در معاینه ی دقیق علتی برای مرض وی

دستگیر نشد. بیمار نومید شد ، آنجا که رازی از درمان درد فرو ماند چاره ی درد از کسی دیگر

ساخته نیست. رازی که از نومیدی وی متأثر شده بود با نهایت دقت از او پرسید که چه آبی در

سر راه مسافرتش آشامیده است؟ معلوم شد که در بعضی موارد از آبهای متعفن بر سر راه

آشامیده است . رازی دستور داد دو ظرف پر از خزه ی آبی بیاورند و به بیمار گفت : تا آن را بخورد.

بیمارتا آنجا که توانست خورد فورا رازی گفت : تا او را به پشت روی زمین بخوابانند و خود هر چه

توانست از آن خزه در دهان بیمار انباشت تا آنکه استفراغ شدیدی به بیما ردست داد . پس از

معاینه در آنچه استفراغ کرده بود یک زالو دیده شد که علت مرض همان بود و بیمار به کلی بهبود

یافت . زالو که همراه آب وارد بدن بیمار شده بود به جدار معده چسبیده بود ولی با خوردن خزه

خود را از معده جداکرده و بیرون آمد.

درباره ی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *